Cambodja · 25 – 26 mei 2016 · Siem Reap → Phnom Penh

Woensdag 25 mei 2016

Met moeite zeggen we Siem Reap gedag. Giant Ibis is duurder, maar de chauffeur rijdt rustig. Phnom Penh is een grote stad met minder sfeer, maar met mooie oude gebouwen en een fijne ligging aan de rivier, en je krijgt er een beter beeld van het dagelijks leven dan in toeristisch Siem Reap. Ook hier zijn de mensen vriendelijk. Wat ons opvalt: in veel bars zitten vooral oudere buitenlandse mannen. Niet iedereen heeft verkeerde bedoelingen, maar Cambodja heeft helaas ook een naam op het gebied van sekstoerisme, en ik word er misselijk van als ik daaraan denk. Hotel New Midtown geeft ons een upgrade. We kijken op tegen morgen.

Donderdag 26 mei 2016

Eerst Choeung Ek, een van de ruim 300 Killing Fields in Cambodja. Tussen 1975 en 1979 voerde de Rode Khmer onder Pol Pot een schrikbewind, waarbij naar schatting anderhalf tot twee miljoen Cambodjanen omkwamen. Pol Pot wilde terug naar een agrarische staat: kennis werd gezien als bedreiging, scholen werden gevangenissen en de bevolking moest op het platteland 14 uur per dag werken. Hier alleen werden zo’n 20.000 mensen op gruwelijke wijze vermoord. Met een Nederlandstalige audiotour lopen we door wat nu een rustige boomgaard is, en overlevenden vertellen hun verhaal. Bij de Killing Tree, waar kinderen werden gedood, schieten de tranen me in de ogen. Uit luidsprekers in de bomen klonk dag en nacht harde muziek om het geschreeuw te overstemmen. We lopen langs massagraven, vitrines met kleding en tanden, en botten die nog altijd aan de oppervlakte komen. Er hangen armbandjes van toeristen als steunbetuiging. In de witte gedenktoren liggen schedels, gesorteerd. We willen hier zo snel mogelijk weg.

Daarna Tuol Sleng, een voormalige middelbare school die de beruchte gevangenis S21 werd. Hier werden zo’n 20.000 mannen, vrouwen en kinderen vastgehouden en gemarteld, en maar een handvol overleefde, omdat ze vaardigheden hadden die de Rode Khmer nodig had.

De meeste gevangenen werden in Choeung Ek gedood. Een bril dragen of een vreemde taal spreken was al genoeg om te worden opgepakt. In gebouw A staan de bedden en handboeien in de verhoorkamers, met op de muur een foto van wie er werd gevonden, en bloedspetters op plafond en vloer. Op het schoolplein staat het rek dat ooit een speeltoestel was. In gebouw B en C zijn klaslokalen omgebouwd tot piepkleine cellen, met prikkeldraad aan de buitenkant. Bij de uitgang zit een van de overlevenden boeken te verkopen. We kopen zijn boek, en als we naast hem op de foto gaan, schieten bij hem en mij de tranen in de ogen. De directeur van S21, Duch, werd door het Cambodja-tribunaal veroordeeld, in hoger beroep tot levenslang. Met een knoop in onze maag gaan we terug. En dan krijgt Leon bij zijn massage ook nog een ‘happy ending’ aangeboden. Genoeg voor vandaag.

Praktische info

Vervoer

• Giant Ibis, Siem Reap – Phnom Penh – duurder, maar rustig en betrouwbaar

Slapen

• New Midtown Hotel, Phnom Penh – iets buiten het centrum

Bezienswaardigheden

• Choeung Ek (Killing Fields) – met Nederlandstalige audiotour
• Tuol Sleng Genocidemuseum (S21) – met audiotour

Goed om te weten

• Plan Choeung Ek en Tuol Sleng op één dag met een tuktuk, en neem daarna rust: het is emotioneel zwaar
• Kies een massagesalon met goede reviews